BOR

2011-05-16 11:28:00

 

BİR ELEMENT,  BİN BİLEŞİK; TÜRKLERİN MASALI, GERÇEĞİ; BOR –TİNKAL

 “Bu bilgiler TÜBİTAK yayını olan Bilim Teknik Dergisi’nden özetlenmiştir”

 Bor (B), Atom Numarası 5, Atom Ağırlığı 10.81, Yoğunluğu 2.84 gr/ cm3, Erime Noktası; 2200 santigrat, Kaynama Noktası; 2250 santigrat, siyah renkte metalle ametal arası özelliklere sahip bir yarı iletkendir. Sonsuz sayıda bileşik verebilen bor değişik oksijen bileşiklerine borat denir. 230 doğal minerali bulunuyor.

 EKONOMİK DEĞER TAŞIYAN BOR MİNERALLERİ:

 - SODYUM BORAT                                  : BORAKS VE KERNİT

- SODYUM KALSİYUM BORAT            : ÜLEKSİT VE PROBERTİT

- CALSİYUM BORAT                              : KOLEMANİT VE PANDERMİT

- CALCİYUM MAGNEZYUM BORAT   : HİDROBORASİT

- DOĞAL BORİK ASİT                             : SASSOLİT.

 BOR YATAKLARI: Ülkemizde Batı Anadolu ve Güney Marmara’da 300 km’lik bir şerit üzerinde; genişliği ise 100-150 km kadar bir alandadır. Balıkesir-Bigadiç, Bursa-Kestelek, Susurluk-Sultançayırı, Kütahya-Emet, Eskişehir-Kırka yörelerinde bulunur. Dünyadaki rezervin yaklaşık % 65’i Türkiye’dedir. Diğer Ülkeler: ABD(%9), Rusya(%9), Arjantin, Bolivya, Peru, Çin’dir.

             BORAKS-TİNKAL :  Na2B4O7 10H2O

            KERNİT                   : Na2B4O7  4H2O

            KOLEMANİT          : CaB6O11 5H2O

            ÜLEKSİT                 :  NaCaB5O9 8H2O

            PROBERTİT            :  NaCaB5O9 5H2O

            SZAYBELİT            :  MgBO2(OH)

            DATOLİT                 :  Ca2B4Si2O12 2H2O

            SASOLİT                  :  H3BO3

 

           Dört Ana Rafine Bor Bileşiği Vardır:

             1. BORAKS DEKEHİDRAT    :  Na2B4O7 10H2O

            2. BORAKS PANTAHİDRAT  :  Na2B4O7   5H2O

            3. SUSUZ BORAKS                   :  Na2B4O7

            4. BORİK ASİT                          :   H2BO3

 

Diğer Bileşikleri: Sodyum Perborat (NABO2H2O2 3H2O), Susuz Borik Asit (B2O3), Çinko Borat (Yangın Geciktirici), Disodyum Oktaborat Tetra Hidrat (Ağaç İşleri), Bor Karbür (Zırh Üretimi), Magnezyum Bor Ve  Solibor (Gübre Üretiminde) kullanılır.

 Sürtünmeyi önemli ölçüde azaltan (0.001 katsayıya düşüren)  Karbon Filim Kaplama tekniğinde de Türk Bilim Adamı Ali Erdemir ABD Argon Laboratuarında Borik Asit özelliklerinden yararlanmıştır. Bu teknikte bileşik ince kristalli tabakalar oluşturur; Ancak tabakalar arasındaki bağlar çok zayıftır ve gerilme anında tabakalar birbiri üzerinde kolayca kayabilirler.

 Son yıllarda “SODYUM BOR HİDRÜR’ÜN” KATALİZÖR ARACILIĞI İLE SUYLA TEPKİMEYE GİREREK HİDROJEN GAZI (H) AÇIĞA ÇIKARMA ÖZELLİĞİNDEN YARARLANARAK YAKIT PİLLERİ YAPILMIŞTIR. Bu düzenekte bor bileşiği elektrokimyasal enerjiyi elektrik enerjisine çevirmektedir. Bu teknoloji başta otomobiller olmak üzere yakıt ve yakıtlarda çevre kirliliği sorununu ortadan kaldıracaktır.

 Bor bileşikleri ayrıca bilgi teknolojilerinde; süper iletken ve yarı iletken mikroçip ürünlerinde verim ve kullanışlılık artırılmaktadır.

 Bundan başka başta cam, seramik, ilaç, boya vb. sanayilerde kullanılan yüzlerce, binlerce bileşiği vardır. Bor ve bor bileşiklerinden topraktan elmasa kadar her özelliği gösteren bileşik üretilebilmektedir. Bu bileşikler gereğinde elmas kadar sert, sürtünmeye dayanıklı, gereğinde amyant-asbest kadar ısıya dayanıklı ve yalıtkan olabilmektedirler.

 Kuvvetli indirgen özelliğe sahip sodyum bor hidrür; kağıt hamurunun ağartılmasında, çözeltilerden değerli metallerin geri kazanılması, atık sulardan ağır metallerin giderilmesi, vitamin, antibiyotik gibi bazı organik kimyasalların üretilmesi gibi pek çok alanda ticari olarak kullanılıyor. Katalizör varlığında suyla tepkimeye girer. Alkali çözeltisine kobalt vb. ilave edilirse oda sıcaklığında bile hidrojen açığa çıkar.

 Yakıt pillerinde bor hidrür’ün % 44 lük (ağırlıkça) çözeltisi kullanılırsa bir litre çözeltiden 5.11 kw / saat enerji elde edilir. Bu değer teorik olarak bir litre benzinden elde edilenin % 56’ sına denk gelir ancak yakıt pili motorundaki enerji dönüşümü içtenyanmalı motora kıyasla 2,5 - 3 kat fazla olduğundan daha fazla yol kat edilir.

 Sodyum Borhidrürden üretilen hidrojen halen ABD’lerinde;

1. FORD CROWN VİCTORİA otoda içten yanmalı yakıt olarak,

2. FORD MERCURY SABLE’de yakıt pili olarak

3. FORD EXPLORER’da akülü sistem

4.METABORAT-BORHİDRÜR, FOTOVOLTAİK PİLLERDE-MİLENYUM CELL araba modellerinde deneme olarak 2001’den beri kullanılmaktadır.

 

 

                  Dr Kısmet SERÇE

0
0
0
Yorum Yaz